Preposisioni derivativ ko “u” final (eske sekuad po Volapük?)

Ante kelkun temp mi skribav di punkti komunik intr Volapük e Idiom Neutral. Mi pensav, ke mi av ya observed posible omnikos komunik intr ili, ma ye mi vis, ke ankor un punkt gramatikal sembl esar simil e mi supos, ke in kelkun sens it es sekuad de pens Volapükik – mi parl di liter “u” in preposisioni derivativ, eksemple:

proksim (nilik in Volapük) – proksimu urb (nilü zif)

okasion (pöt in Volapük) – okasionu Anu Nov (pötü Nulayel)

Mi no es sert, eske “u” in Idiom Neutral av kelkkos komunik ko “ü” Volapükik, ma mi supos, ke si, ergo mi adyunkt ist observasion a mie artikl di komparasioni. Eske mi truvero ankor kelkkos?

Kualiteti komunik intr Volapük e Idiom Neutral

On dik, ke Idiom Neutral es Volapükid. Si, in kelkun sens it es Volapükid, ma spekta otr Volapükidi e kompara ili.  Mi am omni Volapükidi e mi av multe studied lor struktur, gramatik e paroli. If vo spekt Spokil, Spelin, Dilpok, Dil, Bolak, Bopal, Balta, Veltparl, Orba e otri, vo nemediate observero un kualitet komunik – simile a Volapük ili es nefasile komprendabl ad vis prim. Mi no dik, ke it es mal, kause mi persone am multe tal kualitet misterios in el lingui, ye mi volu monstrar diferens. Kuande on spekt Idiom Neutral, on ordinare potes komprendar teksti skribed in ist lingu. It no es important, if vo es esperantist, idist, novialist, occidentalist e.s., vo potesero komprendar parti grand in Idiom Neutral. Istkos es diferens grand intr Idiom Neutral e Volapük e otr Volapükidi, ma mi desir presentar in ist artikl, kual kualiteti komunik mi av truved intr Volapük e I.N. po mie studi profund de gramatik e diksionar de Idiom Neutral.

1. Adyektiv deb sempre esar posterioru substantiv, kel it deskrib.

In Volapük: zif gretik, bim smalik
In Idiom Neutral: urb grand, arbor minim

2. Omni adyektivi in Volapük fini se mediu “-ik”. Idiom Neutral es plu natural e sie adyektivi potes finiar se mediu literi varios, ye ordinare adyektivi, keli proveni da substantivi resiv finiad “-ik” kuale in Volapük.

In Volapük: men gudik, vilag belik
In Idiom Neutral: hom bon, vilaj montik
(nota eksempl sekund)

3. Parol “ko” es komunik.

In Volapük: Kanitob ko ol. Danüdol ko of.
In Idiom Neutral: Mi kant ko vo. Vo dans ko ila.

4. Parol “ka” et es komunik.

In Volapük: Dom olik binon jönikum ka dom omik.
In Idiom Neutral: Votr dom es plu bel ka sie dom.

5. Parol “if” es komunik in omni du lingui.

In Volapük: If no lärnol Volapüki, no kanol spikön oni.
In Idiom Neutral: If vo no aprend Volapük, vo no potes parlar it.
(nota, ke otr lingui artifisial ordinare av “si” u “se”)

6. Et parol “ye” es komunik in ist du lingui.

In Volapük: Volapük binon fikulikum ka Sperantapük. Ye id ol okanol suemön oni.
In Idiom Neutral: Volapük es plu nefasil ka Esperanto. Ye et vo potesero komprendar it.

7. Parol “ya” es komunik pro Volapük e Idiom Neutral.

In Volapük: Ya äfidob.
In Idiom Neutral: Mi ya edav.

8. Et parol “kel”.

In Volapük: Pösod, kel spikon Volapüki.
In Idiom Neutral: Person, kel parl Volapük.
(nota, ke et Novial us ist parol)

9. Et “no”.

In Volapük: No spikom Veltparli.
In Idiom Neutral: Il no parl Veltparl.
(nota, ke negligante ke ist parol no es kelkkos spesial, ye ordinare lingui artifisial us paroli “ne” u “non”)

10. Et “su”.

In Volapük: Buk binon su tab.
In Idiom Neutral: Libr es su tabl.

11. “u” final in preposisioni derivativ (“ü” in Volapük).

In Volapük: Nilü zif.
In idiom Neutral: Proksimu urb.

 

Kelk ekspresioni tempik multe util

In Idiom Neutral noi potes krear ekspresioni tempik mediu sistem multe logikal.
A fasiar istkos, on av nesesitet de:

1. Parol tempik prinsipal, pro eksempl:
     hor, diurn, seman, mens, anu

2. Prefiks brev “si“, kel signifik kos u afer leplu proksim

3. Prefiks “pre” signifikant “ante” in sens, ke kelkkos aksid plu bontempe ka kelkun otr kos

4. Parolet “po“, kel av tal signifik, ke kelkkos aksid plu tarde ka kelkun otr kos

5. Parolet “plu” a monstrar distantitet tempik nemulte plu grand

Ekse eksempli plu detaliik:

I. HOR – period plu brev ka diurn, un diurn av 24 hori, un hor av 60 minuti.

sihore – durantu hor sitempik

presihore – durantu hor, kel ya pasav – ante un hor

posihore – durantu hor sekuant, po un hor da sitempe

plupresihore – ante du hori

pluposihore – po du hori

II. DIURN – period splendid da matin usk vespr

Da ist parol noi potes formar:

diurne – in tel period, kel es intr matin e vespr

sidiurne – in tel period intr matin e vespr e yuste sitempe

presidiurne – in diurn, kel esav ante noktu ultim

posidiurne – in diurn, kel veniero po noktu sekuant, leplu proksim

plupresidiurne – ipse ante du diurni

pluposidiurne – ipse po du diurni

(in komparasion ko diurn sitempik)

III. SEMAN – period, in kel 7 diurni es

sisemane – yuste durantu seman sitempik

presisemane – in seman, kel ya pasav

posisemane – po un seman da sitempe – in seman kel veniero

plupresisemane – ante du semani

pluposisemane – po du semani

IV. MENS – period ko 30 u 31 diurni (u ipse 28 u 29 in kasu de februar)

simense – durantu mens sitempik

presimense – ante un mens, kel ya pasav

posimense – po un mens – in mens sekuant

plupresimense – ante du mensi

pluposimense – po du mensi

V. ANU – period plu long – ko 12 mensi

sianue – in anu sitempik (ergo 2010)

presianue – in anu pasavant (ergo 2009)

posianue – in anu sekuant (ergo 2011)

plupresianue – ante du anui (ergo 2008)

pluposianue – po du anui (ergo 2012)

Ist sistem es multe klar. E if noi volu parlar di temp plu distant, noi dik:

ante …  (eksemple 5 diurni, 3 semani, 4 mensi, 6 anui)
po …  (eksemple 5 diurni, 3 semani, 5 mensi, 3 anui)

Gidlibret de konversasion (parti 5)

Kual tempest it esero sidiurne?  What weather will it be today?
Mi pens, ke it esero frigid.  I think it will be cold.
It pluvav presidiurne da matin usk vespr.  It was raining yesterday from the morning until evening.
Eske it nevero posidiurne?  Will it snow tomorrow?
Sitempe tempest es bel.  Now the weather is fine.
Mi audiav, ke it esero multe kalid posidiurne.  I heard it would be very warm tomorrow.
Kual es tempest-prognos pro ist seman?  What is the weather forecast for this week?
Kuande it pluvi, on rest in dom.  When it rains one stays at home.
In diurn solos mi am promenar.  On a sunny day I like to go for a walk.
Noi andero a kampestrad ist soldi.  We will go to countryside this Sunday.

Atension: parol anglik “tempest” es “uragan” in Idiom Neutral.

Gidlibret de konversasion (parti 4)

Mi av famel.  I am hungry.
Mi av siti.  I am thirsty.
Eske vo ya edav?  Did you already eat?
Eske vo edav matin-repast?  Did you have breakfast?
Eske it es temp a dinear?  Is it time to have dinner?
A kel hor vo edero supe?  What time will you have supper?
Mi es vegetarian, mi no ed karn.  I am vegetarian, I do not eat meat.
Andam sidiurne a restaureri.  Let’s go to a restaurant today.
Eske vo volu nemulte vin?  Would you like some wine?
No, mi prefer bir.  No, I prefer beer.

Gidlibret de konversasion (parti 3)

Mi shersh ist adres…  I am looking for this address…
Eske it es distant?  Is it far?
Eske it es proksim?  Is it near?
Mi no konos, keloke it es.  I do not know where it is.
Kuale mi potes andar a la?  How can I get there?
Vo deb andar mediu tren.  You must go by train.
Eske it es bon a prendar taksi?  Is it good to take a taxi?
Eske trenstasion es distant da siloke?  Is the train station far from here?
Keloke es postofisin leplu proksim?  Where is the nearest post office?
Mi volu mitar ist letr.  I want to send this letter.

Gidlibret de konversasion (parti 2)

Mi es …  I am …
Mie nom es …  My name is …
Mi habit in …  I live in …
Mi veni da …  I come from …
Kuale vo stand?  How are you?
Kekos es votr nom?  What is your name?
Keloke vo habit?  Where do you live?
Da keloke vo veni?  Where do you come from?
Eske vo parl Idiom Neutral?  Do you speak Idiom Neutral?
Keloke mi potes aprendar Idiom Neutral?  Where can I learn Idiom Neutral?

Gidlibret de konversasion, ko traduksion anglik (parti 1)

Diurn bon!  Good day!
Matin bon!  Good morning!
Vespr bon!  Good evening!
Salut!  Hello!
Noktu bon!  Good night!
A revisad!  Goodbye!
Mersiad!  Thanks!
No mersiande.  You’re welcome.
Pardon!  Sorry!
… if it plis.   Please …